face
TR EN
Uzman Bilgilendirme
TRAKEOSTOMİLİ HASTA BAKIMI

Trakeostomi Nedir?

Trakeostomi, bazı akut ve kronik hastalıklar veya patolojik nedenlerden dolayı, solunum güçlüğü durumlarında, solunumu desteklemek ve hava yolu açıklığını sağlamak amacıyla; cerrahi bir yöntemle lokal ya da genel anestezi altında boyundan soluk borusuna bir delik açılarak, hava yolu açıklığının sağlanması işlemidir.

Trakeostomi kişinin durumuna bağlı olarak, geçici veya kalıcı olabilir.

Trakeostomi Hangi Hastalık veya Durumlarda Düşünülür?

Aşağıdaki durumlarda trakeostomi işlemi uygulanabilmektedir.

• Solunum yollarının herhangi bir nedenle tıkanıklığı,

• Solunum yollarında ödem (şişme), yaralanma veya bazı akciğer rahatsızlıklarının neden olduğu solunum güçlükleri,

• Solunum kaslarının işlevinin azalması ya da yok olması sonucu oluşan solunum problemlerinde,

• Alzheimer, yaşlılık veya farklı bir hastalık nedeniyle, kendi başına çiğneme ve yutma becerisi sağlayamayan hastalarda gıdaların ve ağız içi sıvılarının solunum yollarına kaçmasını önlenmesi için,

• Geçirilen beyin kanaması veya ciddi kafa travması gibi durumlarda,

• Bazı hastalıklar nedeniyle, 10 gün ve üzeri süre ile kendi başına solunum yapılamaması durumları, uzun süreli solunum makinesi desteği ihtiyacı olan hastalarda trekeostomi işlemi uygulanmaktadır.

Trakeostomi İşlemi Hangi Hekim Tarafından Gerçekleştirilir?

Trakeostomi işlemi yoğun bakım/anestezi hekimi ve kulak burun boğaz hekimi tarafından gerçekleştirilir.

Trakeostomi Kanülü Nedir?

Trakeostomi kanülü, trakeostomi açıldıktan sonra, bu açıklığın korunması için o bölgeye yerleştirilen küçük bir kanüldür.

Trakeostomi kanülleri, yarı esnek plastik, sert plastik veya metal olmak üzere çeşitli boyutlarda ve malzemelerde olabilmektedirler. Kanüller tek kullanımlık olabildiği gibi tekrar tekrar kullanılabilir özelliklere de sahiptir. Bu kanüllerde bir iç kanül de bulunabilir. Tüp seçimi, hastaların durumuna, boyun şekline, trakeostominin büyüklüğüne ve amacına göre değişmektedir.

Tüm trakeostomilerde bir dış kanül ve bir boyun plakası vardır. Boyun plakası, hastanın boynundaki trakesotomi açıklığına dayanır. Boyun plakasının her iki tarafındaki delikler, trakeostomi tüpünü yerine sabitlemek için kullanılır.

Evde Trakeostomili Hasta Bakımı

Trakeostomi, hastaya hastane ortamında ve hekim tarafından steril koşullarda açılır. Hasta hastaneden taburcu olurken trakeostominin kalmasına karar verilirse, hastanın evde trakeostomi bakımına devam edilmesi gerekir. Uzman hekim tarafından steril şartlar sağlanarak trakeostomi kanülünün evde değişimi sağlanabilir. Bu nedenle, hasta yakınlarının taburculuk aşamasında trakeostomili hasta bakımı hakkında eğitim almaları gerekir.

• Trakeostomili Hasta Yakınlarının Eğitimi

Trekeostomili hastanın bakımında hijyen çok önemlidir. Boğaz kısmındaki açık alanın kontrolü, enfeksiyon oluşumlarına karşı o bölgenin korunması gereklidir. Bu nedenle hekim ve hemşireler tarafından, hasta yakınlarına “trakeostominin günlük bakımı, tüp değişim süreleri, enfeksiyonlara karşı öneriler, enfeksiyon belirtileri, solunum problemleri, balgam çıkışlarının kontrolü, kanama, beslenme” gibi konularda detaylı bilgilendirmeler yapılır. Hasta yakınları, evde yürütülen bu süreçte olası bir olumsuzlukta mutlaka hekimlerini aramaları gerekmektedir.

• Enfeksiyonlara dikkat edilmelidir.

Trakeostomi bölgesi açık bir alandır. Bu bölgenin enfeksiyonlara karşı korunması, bu nedenle temiz tutulması ve pansumanlarının yapılması çok önemlidir. Trakeostomi bölgesinde en çok dikkat edilmesi gereken durumlar; kızarıklık, bölgesel sıcaklık artışı, kötü koku ve akıntı olmasıdır. Bu durumlarla karşılaşıldığında, hekime bilgi verilmeli ve gerekirse tıbbi bir yardım alınmalıdır. Pansumanlarda kullanılan malzemelerin steril olmasına dikkat edilmelidir.

• Trakeostomi bakım malzemeleri ve yapılması gerekenler

Trakeostomi bakımı, hasta yakınları tarafından günlük olarak yapılır.

  • Bakım sırasında ihtiyaç olan malzemeler hazır bulundurulmalıdır. Malzemeler;           - Eldiven,

                 -Steril gazlı bez,

                 -Trakeostomi yastığı,

               -Trakeostomi boyun bağı,

               -Baticon, - Serum fizyolojik

  • Bakım verecek kişinin elleri yıkanır ve eldiven giyilir.
  • Trakeostomi yastığı çıkarılır ve etrafı serum fizyolojikle temizlenir,
  • Kanül girişi kızarıklık veya iltihap açısından gözlemlenir,
  • Enfeksiyon belirtileri izleniyorsa, steril gazlı bez ile baticon içten dışa dairesel hareketlerle sürülür.
  • Temizleme işlemi boyunca, kanülün hareket etmemesine özen gösterilir,
  • Steril trakesostomi yastığı kanülün etrafına yerleştirilir,
  • Boyun kısmını desteklemek ve kanülün çıkmasını önlemek için tarkeostomi boyun bağı kanülün yanlarında bulunan deliklerden geçirilerek sabitlenir.
  • Hasta, temizleme esnasında hareketten dolayı öğürme veya öksürme isteğinde bulunabilir. Sakin olunmalı ve izin verilmelidir. Elinizle kanülü bir müddet sabit tutmalı ve geçmesi beklenmelidir.
  • Trakeostomi dış baloncuğu, 1-2 saatte bir şişkinliği kontrol edilmelidir.
  • Balgamlar (sekresyon) temizlenmelidir.
  • Konuşma problemi yaşıyorsa, psikolojik yaklaşım ile düzeleceğini anlatılmalıdır.

Trakeostomi Kanülünün Evde Değiştirilmesi?

Trakeostomi, ilk açılacağı zaman hastanede, yoğun bakım /anestezi hekimi tarafından cerrahi bir işlem ile açılır. İlk kez yapılacak trakeostomi açılması işlemi evde yapılmaz.

Hasta trakeostomi açılıp eve taburcu olduktan sonra, trakeostomi dış kanülü denen asıl boğaza giren parça, belli periyodlarda, steril koşullarda; evde bakım ve sağlık hizmetlerinden sağlanacak bir yoğun bakım/anestezi hekimi ve hemşire desteği ile değiştirilmelidir. İç kanül günlük bakımları hasta yakınları tarafından belli periyodlarda uygun dezenfeksiyon yöntemleriyle yapılmalıdır.

Trakeostomili Hastada Doktora Ne Zaman Başvurulmalı?

♣ Trakeostomi kanülünde kayma olması,

♣ Trakeostominin tıkanması ve tıkanıklığın geçmemesi

♣ Trakeostomi bölgesinde kanama olması ve kanamanın durmaması,

♣ Trakeostomi takılan yerin etrafında kızarıklık, bölgesel sıcaklık, kötü koku ve akıntı olması

♣ Ağrının artması

♣ Trakeostomiye rağmen nefes almada güçlük yaşanması gibi durumlarda mutlaka bir sağlık kuruluşuna,takipli hekime veya evde bakım merkezine başvurulmalıdır.

Trakeostomi ve Konuşma

Hasta, trakeostomi  öncesinde konuşma yeteneğini kaybetmediyse, trakeostomi sonrası yine konuşabilir.

Eğer trakeostomi sonrasında hasta kendisi nefes alabiliyorsa, solunum cihazına gerek olmadıysa aşağıdaki pratik bilgiler işinize yarayabilir.

  1. Trakeostomi önüne takılan özel tek yönlü hava girişine izin veren konuşma kapakları (valf) ile konuşması sağlanabilir.
  2. 2. Konuşma özelliği olan kanüller bulunmaktadır.

Bu tür konuşma aparatları kullanabilmek için, hastanın hekimi tarafından durumunun değerlendirilmesi gereklidir.

UZMANINA SOR
Copyright © 2018 | İstanbul Medical Center
GZip: True