face
TR EN
Uzman Bilgilendirme
YATALAK HASTA BAKIMI

Hastalık, bizi yatağa bağımlı hale getirdiğinde ve aktivitelerimizi sınırlamaya başladığında, bedenimiz ayaklanır. Kaslar büzüşür, kasılır ve çekilir, cilt kırılganlaşır ve yaralar oluşur, akciğerlerimiz daha nemli ve daha az nefes alır. Bazen kan damarlarımızda küçük kan pıhtıları oluşur ve ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Dünyadaki en rahat yatak bile, en rahatsız edici hapishaneye dönüşür.

Yatalak bir hastaya baktığınızda, ne tür zorluklarla karşılaştınız ve bu zorlukların üstesinden gelmek için ne yaptınız?

Evde Yatalak Hasta Bakımı Nasıl Yapılır?

Yatalak hasta bakımı, büyük bir özen ve devamlı bakım gerektiren bir süreçtir. Yatalak hastalarda, hastanın mevcut hastalığının yanı sıra yatmaya bağlı, eklem-kas erimeleri, sindirim sistemi ve üriner sistem bozuklukları, kalp ve solunum sistemi sıkıntıları, yatak yaraları ve ruhsal durumları da bozulma eğilimi gösterir. Bu nedenle medikal tedavinin yanı sıra, hastayı anlamak, şikayetlerini gözlemlemek ve olabilecek komplikasyonları önceden öngörerek önlemler almak önemlidir.

Yatalak hastanızın rahatlamasını sağlamak ve yaşam kalitesini arttırmak için bazı ipuçları;

• Yatalak hastanın pozisyonunu 2 saatte bir değiştirmek sırt, kalça ve topuklar üzerindeki baskıyı azaltır. Mümkünse, yatağın başını kaldırmak, yemek zamanları, ilaç alırken ve nefes alırken hastaya yardımcı olur. Eğer hasta iyi bir beden kuvvetine sahipse, pozisyon verirken kollarıyla size destek olmasına izin verin.

• En az 4 yastık bulun ve bunları hastanız yan yatarken dizlerinin ve ayak bileklerinin arasına, kollarının altına ve sırtına destek olarak kullanın.

• Her zaman bir ara bezi kullanın ve hastanızın kalçalarının altına yerleştirin. Sırtına değil. Ara bezi sayesinde yatakta yeniden konumlandırmak için hastanızın kollarını ve bacaklarını tutmadan, yatak içinde rahatça pozisyon verebilirsiniz.

• Günlük veya günde iki kez cilt kontrolü yapın. Kulaklarının arka kısmına, kalçalara, topuklara ve sırtındaki deriye özellikle dikkat edin. Elektrikli battaniyelerden veya ısıtma pedlerinden kaçının. Bazı hastalar damar ve dolaşım problemleri olduğu için bu battaniyeler ciltte yanmalara sebebiyet verebilir.

• Yatak yaralarının sık görüldüğü bölgelerden biri olan topuklar için topuk koruyucuları kullanmanız yeteri kadar koruma sağlayacaktır.

• Hastayı yatağın ortasından daha yukarı çekin ve yatağın ayağını hafifçe yükseltin. Yatağın bu şekilde konumlandırılması, hastanın yatakta aşağı doğru kaymasını önleyecektir.

Yatalak Hasta Bakımında Takip Önemlidir!

Evde yatalak hasta bakımı yapan hasta yakınlarının en çok ihtiyaç duydukları konu, hastasının bakım ve tedavi süreçlerinde deneyimli bir kurumla işbirliği yapması, karşılıklı güven sağlanması ve elbirliğiyle hastanın tedavisinin koordineli olarak yürütülmesidir.

Yatalak Hasta Bakımı Hangi Hastalıkları Kapsar?

♣ Nörolojik Beyin hasarlarına bağlı hastalıklar (Demans-Alzheimer, ALS, Parkinson MS, Felçler, Tümörler, Damar tıkanıklıkları v.b)

♣ Omurilik hasarları sonucu olan hastalıklar (Boyundan aşağı felç durunu, belden aşağı felçler v.b)

♣ Terminal Dönem kanserler

♣ Kalp yetmezlikleri

♣ KOAH gibi solunum problemi olan hastalar

Evde Yatalak Hasta Bakımında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar ;

Yatalak Hastalarda Beslenme ;

Hastanın kendisinin beslenebildiği durumlarda onların bağımsızlıkları teşvik edilmelidir. Yağını, tuzunu kendisinin ayarlamasına, malzemeleri ambalajından çıkarmasına, ekmeğini yağ sürmesine izin verin.

Bazı yatalak hastalar kendilerini hiç besleyemeyebilirler. Yatağa bağımlı bir kişinin yemek yemesine yardımcı olmak için:

  • Hastaya tepsinin üzerinde ne yiyecek olduğunu söyleyin. Hastanın yanına oturun ve hasta size cevap veremese bile yemek boyunca karşılıklı hoş bir sohbet edin.
  • Hastayı mümkün olduğunca yemeğini kendi yemesi için cesaretlendirin. Hatta beslenmek için tamamen bağımlı olsa bile, siz mümkün olduğunca hastanızı sürece dahil etmeye çalışın. (örneğin, kişinin kendi peçetesini tutmasını isteyerek).
  • Yatağa bağımlı bir hastaya yemekte yardım ederken çatal değil, kaşık kullanın.
  • Yatağa bağımlı bir hastaya yemekte yardım ederken, yavaş ve küçük lokmalar sunun. Her lokmayı çiğnemek ve yutmak için ona yeterli zaman verin.
  • Yemek yemeye yardım ederken, ısırıklar arasında sık sık içecek sıvılar verin.

Yatalak Hastanın Kişisel Bakımı ;

Yatağa bağlı hastaya her gün banyo yaptırmak iyi bir fikirdir. Banyo, kişisel hijyeni sağlar, cilt bozulmasını önler ve hem vücutta hem de ruhun yenilenmesinde yardımcı olur. Sıcak su ile dolu büyük bir kap veya durulama gerektirmeyen şampuan ve vücut yıkama bezleri banyo için kullanılabilir. Yatağa bağımlı hastanızı yıkamaya yüzden başlayın ve ayaklara doğru devam edin. Lanolin içeren losyonlar kullanabilirsiniz. Ayakları yıkadıktan sonra, kalça bölgesine geçmeden önce suyun değiştirilmesi gerekecektir. Mikrop ve bakterilerin çoğalmaması için genital bölgenin günlük olarak yıkanması özellikle önemlidir. Genital bölgeyi önden arkaya doğru yıkayın. İyice durulayın ve bir havlu ile hafifçe kurulayın.

Vücut temizliği ile ilgili bazı ipuçları:

  • Hareket etmek ağrıya neden oluyorsa, hastanızı yıkamak için ağrı kesici verip bir saat bekleyin.
  • Çok sert veya çok hafif sürtünmeleri hastaya sorun. Herkesin farklı bir dokunma duygusu vardır. 
  • Banyoda hasta için mahremiyeti sağlayın. Hasta bir hastane yatağındaysa, sırtındaki gerilmeyi azaltmak için yatak yüksekliğini ayarlayın.
  • Banyo zamanı aynı zamanda, saç ve sakal traşı için iyi bir zamandır. Bazı hastalar için, alışkın oldukları kişisel alışkanlıklara dikkat etmek, onları mutlu edecek ve onurlarını korumaya yardımcı olacaktır.

Yatalak Hastalarda “Yatak Yaraları” ;

Uzun süreli yatalak olarak yatan hastaların yatak yarası olma ihtimalleri yüksektir. Bu ihtimalleri azaltmak için aile yakınları tarafından hastanın her gün düzenli olarak 2 saatte bir duruş pozisyonunun değiştirilmesi gerekir. Cildinin ıslak kalmamasına ve cilt üzerindeki değişikliklere (kızarıklık, pullanma, kabarma, iltihaplı görüntü, kötü koku vb) dikkat edilmelidir.

Yatak yaraları yatalak hastaların önemli sorunlarından biridir. Mutlaka önlem alınması gereken, bir yara oluşmuşsa da titiz bir tedavi ile yaranın kapatılmasına yönelik uğraş verilmesi gereken bir durumdur. Eğer yara açıldı ise mutlaka bir hekim önerisi ile hemşireden bakım konusunda destek alınmalıdır. Açık yara enfeksiyon kaynağıdır ve hastanın yaşamını tehdit etmektedir. Evde bakım ve sağlık hizmetlerinden alınan hemşire desteği ile, tedavi her gün veya gün aşırı pansumanlar ve destek uygulamalar ile sağlanmalıdır.

Yatalak Hastanın Odası ;

Yatalak hastanın bulunduğu oda ısısının ortalama 24 derece olması, oda neminin ölçülmesi, ortamın, yatağın ve hasta aparatlarının temizliği, çarşaf-yatak kılıfı değişiklikleri enfeksiyonların önlenmesi açısından önemlidir.

Yatalak Hastalarda Egzersiz ;

Yatağa bağımlı hastalarda yatmaktan dolayı güç-kuvvet kayıpları yaşanır. Yatak yarası oluşumuna karşı önlem almak, eklem ve kas fonksiyonlarını korumak için egzersizler yaptırılmalıdır. Bu egzersizler, kişinin durumuna bağlı olarak aktif, aktif-pasif veya pasif hareketler olabilir.

Hareket egzersizleri düzgün bir şekilde yapılmadığı takdirde ağrıya veya yaralanmalara neden olabileceğinden, yatalak bir hastaya yardım ederken, kişinin bakım planını hemşire ya da fizyoterapist tarafından sağlanan özel talimatlarla izlemeniz önemlidir. 

Yatalak Hastalarda İdrar Kaçırma :

Yatalak hastalarda mahremiyeti sağlamak, profesyonel bakım yaparken çok önemlidir. Hasta tamamen idrar tutma kabiliyetini kaybetmemişse yatak içi ördek yada sürgü kullanımı düzenli olarak hastaya sorulmalı, bilinci ve kontrolü yerinde olduğu için başkalarının önünde ihtiyacını belirtmesine gerek kalmamalıdır. Eğer idrar tutamama problemi sürekli bir şekilde yaşanıyorsa, hastanın altına inkontinans pedleri (alt bezi) kullanılmalıdır. İdrar yolu enfeksiyonlarına karşı hasta altı bezi düzenli aralıklarla değiştirilmeli, idrar sondası kullanılıyorsa silikon sonda olmasına dikkat edilmeli ve en fazla 30 günde bir sonda değişimi sağlanmalıdır.

Yatalak Hastalarda Psikolojik Destek ;

Bilinci yerinde olan ve bir nedenle yatağa bağımlı yatalak hale gelen hastalar, bu durumu çabuk kabullenemez. Hatta birilerinin tüm bakım ihtiyaçlarını karşılaması güçlerine gider. Böyle durumlarda hastanın psikolojik destek alması doğru olacaktır. Bu destek ile birlikte hastanın negatif tavırları, mutsuzlukları, ajitasyon ve kaygı davranışları giderilmeye çalışılır. Aynı şekilde yatalak hastanın aile yakınlarının da psikolojik destek alması süreci yürütürken yaşananların üstesinden gelmelerine yardımcı olacaktır. Burada aile yakınlarına düşen görev hastanın dış dünya ile bağını kuvvetlendirmek, mümkün olabildiğinde sosyalleşmesini sağlamak, pozitif yaklaşımlar sergilemektir.

“Yatalak Hasta Bakımında” Evde Bakım Hizmetine Ne Zaman İhtiyaç Duyulur?

Yatağa bağımlı hastalar herhangi bir komplikasyon gelişmesine bağlı olmaksızın belli sürelerde bir hekim tarafından muayene edilmesi gerekir. Kan değerlerinin kontrolü, vital bulguların takibi ve enfeksiyon kontrolü bu hastalarda önem taşımaktadır.

UZMANINA SOR
Copyright © 2018 | İstanbul Medical Center
GZip: True